بیایید مفهوم زن را بفهمیم

✍نویسنده: بابک ابراهیم پور

به خوبی در خاطرم هست. حدودا ده سال پیش که زنان در جامعه شروع به رانندگی کردند و دست به فرمان شدند، مردم کوچه و خیابان از اینکه می دیدند یک زن پشت فرمان نشسته تعجب می کردند و گاه منزجر می شدند. دید بدی نسبت به رانندگیِ زنان داشتند و این نگاهِ عقب افتاده تا مدتی بر جو اجتماع حاکم بود. اما رفته رفته این حرکت اجتماعیِ زنان در مردم نهادینه و پذیرفته شد و امروزه دیگر نسبت به چند سال قبل چنان مواضع تندی نمی گیرند، گرچه هنوز هم پیدا می شوند افرادی که ذهنِ تار عنکبوت بسته شان هنوز هم قبول نمی کند که یک زن چطور می تواند رانندگی کند! جمله ی معروفی است که می گوید اگر می خواهی درمورد میزانِ آزادی کشوری مطلع شوی، برو و از زنان آن کشور بپرس. متاسفانه زن در جهان کنونی عموما به عنوان یک کالا و ابزار دیده می شود. در همین اروپا و کشور های غربی که آزادی پوشش وجود دارد، دیدگاهی شدیدا جنسیتی نسبت به زن وجود دارد. شرکت ها و کمپانی های بزرگ برای تبلیغ محصولاتشان عموما از دختران جوان و نیمه عریان برای جذب مشتری استفاده می کنند. هالیوود در اکثر فیلم های سینمایی اش روابط خصوصی زنان و مردان را علنا بی پرده به نمایش می گذارد تا برای مخاطب جذاب باشد! یا در قطب مخالف این تفکرِ غربی، در عربستان سعودی وضعیت آزادی زنان بسیار اسف بار است. بسیاری از پژوهشگران علوم اجتماعی وضعیت زنان در عربستان را به وضعیت سیاهان در نظام تبعیضِ نژادی آفریقای جنوبی تشبیه کرده اند، چرا که هر دو در نظام حقوقی نابرابر زندگی می کنند. زنان در عربستان حق رانندگی ندارند و حق تحصیل نیز به تازگی برای زنان مجاز شده است. زنان عربستان در انتخاب شغل بسیار دچار محدودیت هستند. در کشور ما هم به دلایل مختلف محدودیت های اجتماعی برای زنان وجود دارد. یکی از دوستانم برایم تعریف می کرد که یکی از آشنایانش که دختر بیست و چند ساله ای بود برای کار کردن وارد یک مغازه ی بوتیک شد. صاحب بوتیک به دلیل "چادری بودن" آن دختر او را برای کار نپذیرفت و گفت که شخص مورد نظر برای کار در اینجا باید یک لباس "جذاب" بپوشد! متاسفانه مفهوم زن در کشور های جهان سوم تبدیل به یک بحران شدید شده است. نگاه اکثر مردان جهان سومی به زن، یک نگاه شدیدا جنسیتی است. متاسفانه فکر می کنیم که زن وسیله ی راحتی مردان است! چه زنانی بودند که علیه تبعیض و انسداد برخاستند و در فرهنگ و هنر این سرزمین همچون ستاره درخشیده اند. از فروغ فرخزاد و غزاله علیزاده بگیرید تا زویا پیرزاد و مونیرو روانیپور و سیمین دانشور و... .

مشکل بزرگ کجاست؟ در کشور های جهان سوم جمعیت زیادی از زنان از حقوق شهروندی و اجتماعی خود آگاه نیستند. در خانواده های سنتی و روستایی وقتی فرزند دختری به دنیا می آید اینگونه به او القا می شود که صرفا برای وظیفه ی مادری و بچه داری خلق شده است؛ و معمولا این دختران از حقوق و آزادی های فردیِ خود محروم می شوند. برخی زنان هم علیه هم جنسان خویش آگاهانه یا ناآگاهانه به اظهار نظر می پردازند، همانند آن نماینده مجلس که گفت: ((کار زنان بچه دار شدن و شوهرداری است!)) وظیفه ی همسری و مادری نباید جلوی فعالیت زنان را بگیرد. ما به صورت تاریخی مفهوم زن را نفهمیده ایم. ما درست در نقطه ی مقابل آن فرهنگی ایستاده ایم که به زور چادر از سر زنان بر میداشت و البته موفق هم نشد. راه حل چیست؟ آگاهی! راه درازی در پیش داریم تا مرد ایرانی این پروسه را طی کند و بفهمد که به زن فراتر از جنسیت نگاه کند و در وهله ی اول او را انسان ببیند و بعد زن؛ که بفهمد زن ابزاری برای خوشگذرانی و تعصب کورکورانه ی مردان نیست! باید شبکه های عظیم آموزشی و کتابخوانی راه انداخت. با اتحاد، همبستگی، بحث، منطق و قوه ی عقل می توان فرهنگ زن ستیزی را از سطح جامعه حذف کرد. فعالیت مدنی و گروهی به دور از جنجال و حاشیه و هیجان های ژورنالیستی و رسانه ای، یقینا به نتیجه می رسد.

منتشر شده در روزنامه ولایت قزوین / 14 اسفند 1395

ققنوس...